Bescherm je hart boven alles wat te behoeden is,
want daaruit zijn de uitingen van het leven.

- Spreuken 4:23 –

 

Vanaf het moment dat ik begon na te denken over het opzetten van een christelijke psychologepraktijk, was het deze tekst die mij voortdurend aansprak. Een tekst die we makkelijk in de mond nemen, maar waar een enorme diepgang in zit, en waarin we regelmatig falen om deze op een juiste wijze toe te passen op alle terreinen van ons leven. Vaak nemen we ons hart in bescherming door een muurtje op te werpen, ons te verharden en de dingen die er spelen weg te stoppen.

In mijn werk kom ik zoveel mensen tegen waarvan hun hart beschadigd is door wat zij meegemaakt hebben. Door hun pijn en verdriet zie je dat men zich gaat gedragen op een manier die ze niet willen. Men verhard zich, met als gevolg geen juiste controle meer over hun emoties en gedragingen. Doorgaans hebben ze een verwrongen beeld van zichzelf, van anderen, de wereld en God. Men heeft dan een hele weg te gaan tot herstel en verandering. Wat zou het waardevol zijn geweest als zij hun hart eerder op een juiste wijze hadden kunnen beschermen en niet al die ellende met zich mee hoefden te dragen. 

Er dient opgemerkt te worden, dat het in dit vers niet om ons fysieke hart gaat, maar dat hier een metafoor wordt gebruikt. Het Hebreeuwse woord voor hart is ‘leb’ en het Grieks is ‘kar’dia’.  Het hart is dat orgaan in ons lichaam dat het centrum is van de bloedsomloop, het wordt daarom ook wel beschouwd als de zetel van het fysieke leven. Net als je fysieke hart de kern van je lichaam is, wordt in deze tekst je hart bedoeld als de kern van je leven. Het is de bron en zetel van onze gedachten, hartstochten, verlangens, begeerten, voornemens en inspanningen.

Duidelijk staat er dat je je hart moet beschermen boven alles wat er te beschermen valt. Boven alles! Boven je kinderen, boven je huis, boven je auto, boven je familie, boven je reputatie, boven je baan…etc. Je kostbaarste bezit is je hart. Bescherm het! Het is ook je eigen verantwoordelijkheid om dat te doen. Je partner, voorganger, vrienden of ouders kunnen dat niet voor je doen.

De input bepaald de output.

Bescherm je hart boven alles wat te behoeden is, want daaruit zijn de uitingen van het leven. Je dient je hart te beschermen voor wat er binnenkomt, omdat datgene wat er binnenkomt, grotendeels bepaald wat er uitkomt. Het laat zien wie je bent, en drukt een stempel op je handel en wandel in het leven.  

Zoals het water het gelaat weerspiegeld, zo weerspiegeld het hart van de mens, de mens’.1

  Je moet je hart dus beschermen voor wat er binnenkomt, wat kan er dan zoal binnenkomen? Grofweg zou je twee zaken kunnen onderscheiden die schade kunnen aanbrengen in je hart.  Dingen die binnen komen die jijzelf toelaat, van binnenuit. En dingen die binnenkomen waar jijzelf minder invloed op hebt, van buitenaf.

 

Van Binnenuit 

Laten we eerst kijken naar datgene wat jijzelf binnenlaat.

In de verzen die na spreuken 4:23 komen, staan heldere richtlijnen voor de bescherming die je moet bieden aan je hart.  Het heeft te maken met wat je ziet, hoort en waar je komt. Als je jezelf openstelt voor kritiek of roddel, komt dat voor je het weet ook weer naar buiten. Je handel en wandel is de uiting van je hart.  Je kan ook je vraagtekens zetten bij soaps met vloeken en slecht gedrag, of reclames die je verleiden tot het doen van allerlei aankopen, of wanneer internet al je aandacht opslokt en de informatiestroom een verslavende werking krijgt. Ik denk dat ik hier verder niet veel over hoef te zeggen, maar het is belangrijk dat je goed uitkijkt wat er op die manier je hart binnenkomt.2

De bijbel zegt dat het hart arglistig is boven alles, en dat alleen de Heere het kan doorgronden.3. Het is gemakkelijk om jezelf voor de gek te houden en te zeggen dat het wel meevalt, maar wees eerlijk naar jezelf, neem je verantwoordelijkheid en bescherm je hart! 

"Wat omgaat in een mensen hart is als diep verborgen water, iemand met inzicht brengt het naar boven." 4

 

Van Buitenaf

Daarnaast kan het ook zijn dat anderen je hart beschadigen door wat zij je aan doen, of door dingen die ze zeggen, of juist dingen die ze nalaten. We kennen allemaal wel voorbeelden uit ons leven waarin we pijn gedaan zijn door anderen, en zijn teleurgesteld. Dit kan al vroeg in je leven begonnen zijn, dat iemand een keer iets zei wat je nooit meer vergeten bent en waarnaar je bent gaan leven. Een vriendin van mij vertelde eens dat toen ze heel klein was, van de schommel was gevallen en werd uitgelachen door oudere jongens. Ze besloot toen dat ze nooit meer zou huilen. Tot voorkort had zij moeite om te huilen bij pijnlijke situaties. Je kan proberen om pijn te negeren en te verstoppen, maar uiteindelijk zal zich dat uiten op een wijze die geen recht doet aan jou als persoon. Boosheid kan er uitkomen in oncontroleerbare woedeaanvallen, je raakt verbittert, je gaat op anderen reageren op een wijze die onaangenaam is, of je uit het in allerlei verslavingen, als eten, kopen, drugs, etc. Je gaat je hiervoor schamen, en stopt het dan ook weer weg. Ondertussen heb je van je hart een moordkuil gemaakt, en kun je er geen wijs meer uit. Wat je nodig hebt is herstel en vernieuwing van je hart. Alleen dan kun je herstellen van de uitingen waar je last van hebt en waar je het jezelf steeds moeilijker mee maakt. Een geheeld hart is vol vrede. Zo’n hart zal ook gedrag voortbrengen wat vol van vrede en leven is. Zo’n hart heeft geen verslavingen of verstopping meer nodig, want het is vrij, vol liefde, vreugde en vrede.

 

De weg naar herstel

Hoe kan een hart dat beschadigd is tot vernieuwing komen?

  1. Allereerst mag je het in gebed bij de Heer brengen. ‘Door zijn striemen is er voor ons genezing gekomen’.5 In de eerste plaats is die genezing geestelijk en emotioneel bedoeld, voor ons hart dus. Toen David besefte dat hij gezondigd had tegen God, in de situatie met Batseba en haar man, vroeg hij God om een nieuw hart.6
  2. Huil! Huil erover, krop het niet op, stop het niet weg. Er wordt wel gezegd ‘Huilen is jezelf van binnen douchen’. Huilen is een passende uiting van bedroefdheid en om dingen te verwerken. Uit onderzoek blijkt dat in tranen van verdriet (anders dan in tranen van geluk, of tranen van het uien snijden) een stresshormoon zit, je ontdoet je lichaam letterlijk van spanning. Ook Jezus was bekend met het laten zien van emoties.7 Ook de psalmen staan vol met uitingen van emoties.8
  3. Deel het met anderen. In het tweede hoofdstuk van de bijbel geeft God al aan dat het niet goed is dat de mens alleen is, en maakt hij voor Adam een maatje om het leven mee te delen. Ook voor ons is het belangrijk om de dingen waar we mee zitten niet voor ons zelf te houden, maar te delen met anderen. Je hebt erkenning nodig voor wat je mee hebt gemaakt.
  4. Als laatste stap is het belangrijk om de ander (of jezelf) te vergeven en het uiteindelijk te vergeten.9 Laat het oordeel aan God over, laat het los.10

 

Input

Zoals al eerder geschreven, de input bepaald de output. Je beschermt je hart niet alleen door het verkeerde er van weg te houden, maar ook door de juiste input. Dat is dan ook uiteindelijk wat eruit komt. De schrijver van spreuken wil de lezer overtuigen hoe belangrijk het is om een wijs hart te krijgen en op goede wegen te gaan. Daarom is het goed om je oren en ogen gericht te houden op wijsheid. 11 Dat is geen wijsheid zoals de wereld ons leert; je IQ en kennis, maar wijsheid in je levenswandel, je manier van leven en hoe ga je om met je medemens.

De goede dingen die in je hart zijn opgeslagen zullen tot uiting komen.

‘'Schenk aandacht aan alles wat waar, edel, rechtvaardig, zuiver, liefelijk, eervol, deugdzaam is en lof verdient.’12

Het is belangrijk om je hart te vullen met Gods woord, geestelijke liederen en gebed. Maar ik denk ook dat we ons hart mogen vullen, met vriendschappen, natuur, goede daden, inzet en volharding in je opleiding en werk, etc. De uitwerking zal zijn dat het hart vol vrede en vreugde zal zijn, hoe de omstandigheden ook mogen zijn. Die zijn positieve uitwerking weer zal hebben naar anderen.

 Met alle zorg die we eraan besteden kunnen we ons hart niet goed beschermen als we geen hulp krijgen van Hem, die van ons vraagt ons hart aan Hem te geven.13  Als we tot Hem komen, zal ‘de vrede van God, die alle verstand te boven gaat onze harten en onze gedachten bewaren in Christus Jezus’.14

 

 

 Vragen om jouw hart te onderzoeken:

1. Welke schatten leven er nu werkelijk in jou hart? Maak een lijstje met aardse en geestelijke schatten. Houd in gedachten dat werkelijke schatten niet gaan om bezittingen, maar dat het te maken heeft met relaties en karakter.

2a. Wat laat jij allemaal in je hart binnenkomen?

2b. Wat komt er allemaal voort uit jouw hart?

2c. Op welke manier heeft dat l invloed op de weg die je gaat in het leven?

 

Tekstverwijzingen:

  1. Spreuken 27:19
  2. Galaten 5:16-21
  3. Jeremia 17:9-10
  4. Spreuken 20:5
  5. Jesaja 53:5b, 1:5B-6
  6. Psalm 51:12
  7. Lucas 19;41, Johannes 11:35
  8. Psalm 30:6, 56:9
  9. Kolossenzen 3:13
  10. Mattheus 7:1-5
  11. 1 kor.1:30
  12. Filippenzen 4:8
  13. Spreuken 23:26
  14. Fillipenzen 4:6