‘Liefde maakt blind’, is een bekend gezegde.  Er is geen sterker gezegde dat illustreert dat we als mensen zeer gevoelig zijn om ons te laten (mis)leiden door onze gevoelens en niet langer nuchter en realistisch situaties en omstandigheden kunnen bezien. Deze manier van leiding en maatstaf voor ons leven, noemen we emotionalisme. De meest eenvoudige uitleg van emotionalisme: het betekent dat we keuzes baseren op hoe we ons voelen.

In de spreekkamer benoem ik dit als een van de veel gemaakte ‘denkfouten’. Ik bespreek met mensen dat ze hun gevoel niet als bewijs moeten zien voor de juistheid van gedachten, terwijl de feiten een tegengesteld bewijs laten zien. Bijvoorbeeld een vriendin laat weten dat ze je een fijne vriendin vindt. Toch heb jij in het contact met je vriendin niet het gevoel dat je genoeg te bieden hebt. Je voelt je een slechte vriendin. Denkfout: ‘Ik voel me een slechte vriendin, dus ik ben een slechte vriendin. Ik voel dat ik niets te bieden heb aan haar, dus ik heb ook niets te bieden.

Een ander voorbeeld van een denkfout gebaseerd op emotionalisme; ‘Het lukt mij niet om zonder zonde te leven, God zal mij niet accepteren als Zijn kind’.  Deze gedachte komt op vanuit gevoel, en er is niet onderzocht of deze gedachte wel klopt. Erop ingaande worden hier twee denkfouten gemaakt. 1. De staat van perfectie zullen wij als christenen hier op aarde niet bereiken, we zullen van tijd tot tijd worstelen met en terugvallen in zonde. Denkfout 2: Omdat we dus nog zondigen geloven we dat we niet langer een kind van God zijn. Echter in Christus zijn we door God rechtvaardig verklaard en beërven wij het kindschap Gods. Deze rechtvaardiging (vrijspraak) is onveranderlijk en staat vast.1
Het kan ook zijn dat we wel weten dat deze gedachte niet klopt, maar kennen toch meer waarheid toe aan het gevoel dan aan de feiten. Hierbij misleid je dus jezelf.

Wat emotionalisme niet is.
We moeten emotionalisme niet verwarren met onze emoties. Het is nauw met elkaar verweven maar emoties als verdriet, angst, blijdschap hebben ons iets anders te zeggen als ons ‘gevoel’. We zijn geschapen met emoties en deze zijn absoluut niet verkeerd.  In het volgende artikel zal ik hier verder op ingaan. 

Zit er een gevaar in emotionalisme?
Als christenen hebben we de neiging om veel op ons ‘gevoel’ te varen. We zien daarin vaak de leiding van de Heilige Geest die ons op die manier leidt door het leven. Hierbij wil ik niet zeggen dat God niet op deze manier in ons leven kan werken, maar gebruiken we nog voldoende ons intellect om ons geloof en vertrouwen in God te cultiveren en te verdiepen, of laten we ons meer en meer leiden door emotionalisme en ervaring? Het laatste lijkt nogal eens de overhand te krijgen, waarbij men zich enkel laat leiden door gevoelens. 

Direct aan het begin van de bijbel zien we dat het al mis gaat, als Eva zich laat leiden door emotionalisme. Als de slang haar komt vertellen hoe heerlijk de vruchten van de boom zijn en wat deze haar kunnen brengen, namelijk gelijkheid aan God. Ze laat  zich leiden door haar gevoelens en niet door Gods gesproken woord, namelijk dat zij niet de vruchten van deze boom mocht eten.  

Het kan dus voorkomen dat we juist het tegengestelde doen van wat God van ons verlangt. 

Zelfs de apostel Paulus worstelde met zichzelf om zich niet te laten leiden door zijn gevoelens en verlangens. 

‘Want het goede dat ik wil, doe ik niet, maar het kwade, dat ik niet wil, dat doe ik.’2  Paulus roept ook ons ook op om ‘standvastig en onwankelbaar te zijn’.3 We weten allemaal dat ons gevoel heel bedrieglijk kan zijn en dus onstandvastig en wankelbaar is. Bedenk dat het belangrijk is om bij het maken van keuzes je te richten op de feiten en kennis van het woord in plaats van op basis van je gevoel. Uiteraard hoeven we ons gevoel niet uit te schakelen en zegt het ons iets, maar laten we deze afstemmen op Gods woord, door  zijn  Geest. Onderzoek of de gevoelens in een bepaalde situatie of relatie, overeenkomen met dat wat de schrift erover zegt.4

Hier loopt men nogal eens op vast in het geloofsleven, omdat men het gevoel bepalend laat zijn, maar dit zijn slechte graadmeters als het gaat om het maken van de juiste keuzes in het leven. Gevoelens komen en gaan, kennis van Gods woord en de toepassing daarvan in alle wijsheid, die God ons wil geven5, brengt stabiliteit.6

 

 

Verwerkingsvragen:

 

  1. Waar laat jij je meer door leiden, verstandelijk geloof of emotionalisme? Zit hier een valkuil voor jou?
  2. Hoe onderscheid je leiding van de Heilige Geest en emotionalisme? Hoe houd je jezelf scherp op dit gebied?
  3. Hoe kan jij of jouw kerk mensen uitdagen om meer te wandelen in geloof en verstand, in wijsheid op basis van Gods woord in plaats van emotionalisme.

 

Tekstverwijzingen:

  1. Romeinen 8:14-16,  Filipenzen 3:9
  2. Romeinen 7:19
  3. 1 Korinthe 15:58a
  4. Psalm 119:105
  5. Jacobus 1:5
  6. Efeze 5:15, 17